روایتی خواندنی از نقش زنان در مشروطه

قبلاً تعریف کتاب «تاریخ مشروطه ایران» نوشته ژانت آفاری را کرده‌ام. به نظرم این کتاب یکی از بهترین‌هایی است که درباره تاریخ مشروطه نوشته شده و اگر کسی به من بگوید می‌خواهد فقط یک کتاب درباره مشروطه بخواند، اولش می‌گویم که بابا با یک کتاب که نمی‌شود کل یک دوره را فهمید، و اگر اصرار کند می‌گویم همین کتابِ آفاری یا «تاریخ مشروطه» احمد کسروی. که باز هم به‌نظرم کتاب ِ آفاری گزینه اصلح است.
حالا غرض از همه این‌ها این‌که چند روز پیش از وبلاگ سمیه توحیدلو به این‌جا رسیدم که به بهانه روز جهانی زن، بخش‌هایی از کتابِ آفاری را که درباره جنبش زنان در نهضت مشروطه است، آورده است. اتفاقاً وقتی کتاب را می‌خواندم این بخشش توجهم را جلب کرده بود و یکی دو بار این تکه را برای این و آن خوانده بودم. شما هم بخوانید:

« از همان مراحل نخست نهضت مشروطه، گروهی از زنان در تظاهرات به صورت‌های مختلف شرکت کردند، آنها به اعتصاب‌ها کمک می‌کردند، از مشروطه خواهان حمایت معنوی و مالی می‌نمودند و برای دفاع از آنها در برابر قوای شاه سینه سپر می کردند. در سال 1905م گروهی از زنان صف بستند و همانند سدی به طرفداری از علمایی که در حرم حضرت عبدالعظیم بست نشسته بودند در برابر قوای مسلح حکومتی ایستادگی کردند. در تابستان 1906م که مشروطه‌خواهان در باغ سفارت بریتانیا متحصن شدند، چندین هزار تن از زنان گرد آمدند، تا به اعتصاب کنندگان بپیوندند ، اما مقامات سفارت بریتانیا مداخله کردند و مانع شرکت آنها شدند. بعد از توشیح فرمان ملوکانه در اوت 1906م، زنان دست اندرکار در دو مسئله سیاسی مهم روز دخالت کردند: یکی طرح تاسیس بانک ملی، و دیگری تحریم منسوجات خارجی.

در زمان تاسیس بانک ملی، زنان جواهرات خود را که اغلب تنها دارایی آنها بود به ودیعه سپردند. در تهران یک میلیون تومان برای سرمایه اولیه بانک جمع شد.

در آن زمان روزنامه‌ها گزارشاتی از حمایت میهن پرستانه‌ زنها چاپ کردند، روزنامه مجلس گزارش داد که بیوه زنان گوشواره و دستبند خود را برای ادای قرض دولت و تاسیس بانک داخله حاضر کردند و هر یک می‌خواست از دیگری در این باب سبقت گیرد ... »

ادامه‌اش در این‌جا.

مرتبط: پیشنهاد کتاب درباره مشروطه