چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۴ ه‍.ش.

کتاب چی؟ «خورشید همچنان می‌دمد»

خورشید همچنان می‌دمد
ارنست همینگوی، ترجمه احمد کسایی‌پور | نشر هرمس، چاپ دوم ۱۳۹۳ | ۳۶۰ صفحه، ۱۸ هزار تومان
اولین کتابی بود که از همینگوی خواندم و واقعا فهمیدم چرا این‌قدر نویسنده مشهور و مهم و تاثیرگذاری بوده. خیلی اتفاقی این کتابش را دست گرفتم ولی بعد که تمام شد و رفتم کمی در اینترنت گشتم، دیدم ظاهرا به نظر خیلی از منتقدان بهترین کتابش همین است. کتاب در سال‌های بین دو جنگ جهانی می‌گذرد (همان موقع هم نوشته شده) و ماجرای چند امریکایی است که در پاریس زندگی می‌کنند و دسته‌جمعی برای تماشای جشن گاوبازی سالانه به شمال اسپانیا می‌روند. آدم‌هایی که هر کدام از جنگ آسیبی جدی دیده‌اند و حالا زندگی‌شان را روز به روز می‌گذرانند. همینگوی در اولین صفحه کتاب (قبل از شروع داستان) کی جمله از گرترود استاین نوشته که ظاهرا در جریان یک گفتگو به او گفته: «شما همه یک نسل گمشده هستید.» و کتاب توصیفی عالی است از این نسل گمشده.
احمد کسایی‌پور هم در مجموع از پس ترجمه کتاب در آمده. البته بخش زیادی از کتاب دیالوگ است و ترجمه کردن دیالوگ با این‌که ممکن است راحت‌تر به نظر برسد واقعا کار سختی است. کسایی‌پور دو کتاب دیگر هم از همینگوی ترجمه کرده («داشتن و نداشتن» و «آن‌سوی رودخانه، زیر درختان») و به نظرم توانسته در مجموع به زبانی معقول برای همینگوی برسد. آخر کتاب هم چند صفحه‌ای درباره کتاب نوشته که آن هم خواندنی و روشنگر است.

سه‌شنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ ه‍.ش.

فهرستی از ۶۰ کتاب خوبی که خوانده‌ام

نمایشگاه کتاب از فردا (چهارشنبه) شروع می‌شود و تا شنبه بیست و ششم ادامه دارد. من هم مثل پارسال همه روزها در غرفه نشر ماهی هستم. پارسال همین موقع ۵۰ کتابی را که دوست داشتم پیشنهاد کردم. امسال هم یک فهرست ۶۰ تایی تهیه کرده‌ام که شاید در روزهای نمایشگاه یا غیر آن به دردتان بخورد. دو سه تا نکته. یکی این‌که از فهرست پارسال حدود ۱۰ کتاب حذف کرده‌ام و حدود ۲۰ کتاب جدید به فهرست اضافه کرده‌ام. دوم این‌که این‌ها همه کتاب‌های خوبی که خوانده‌ام نیستند. تا جایی که حافظه و کتابخانه و آرشیو وبلاگ یاری کرده، نوشته‌ام. البته که همه این کتاب‌ها را خوانده‌ام و آن‌هایی که پنج ستاره داده‌ام به نظرم بسیار باارزش بوده‌اند. دیگر این‌که با این‌که نزدیک نصف این کتاب‌ها از نشر ماهی هستند اما مطمئن باشید که ستاره‌های جلو کتاب‌ها نظر واقعی‌ام است. این‌که کتاب‌های ماهی در این فهرست بیش‌تر از بقیه ناشرها هستند دو دلیل دارد: یکی این‌که با سلیقه و معیارهای من، ماهی واقعا کتاب‌های خوبی چاپ می‌کند و دوم این‌که طبعا چون من الان با نشر ماهی همکاری می‌کنم و از سال‌ها پیش هم با این نشر رابطه نزدیکی داشته‌ام بیش‌تر از بقیه ناشرها در معرض کتاب‌های ماهی بوده‌ام و تعداد بیش‌تری از کتاب‌هایش را خوانده‌ام (این را هم بگویم که کیفیت کار ماهی اصلی‌ترین دلیل همکاری من با این نشر است). ضمنا اشکالات فونت و فاصله سطرها و ... را به بزرگی خودتان ببخشید که هر کار کردم درست نشد.

اول فهرست را می‌نویسم و بعد مشخصات و توضیحی کوتاه درباره هر کتاب:

نشر ماهی (۵ ستاره): موش‌ها و آدم‌ها، ظلمت در نیمروز، دوست بازیافته، گیرنده شناخته نشد، میک‌هارته این‌جا بود، نگذار به بادبادک‌ها شلیک کنند، فلسفه سیاسی، میشائیل کلهاس، اختناق ایران، محاکمه، بیگانه.

نشرهای دیگر (۵ ستاره): سووشون، به یاد کاتالونیا، تاریخ چیست؟ (خوارزمی)،همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها، آنا کارنینا، بیست و یک داستان از نویسندگان معاصر فرانسه (نیلوفر)، بازمانده روز، یک گفت‌وگو با نجف دریابندری (کارنامه)، دفتر بزرگ (مروارید)، زمین سوخته (معین)، تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران (رسا)، پاگرد (افق)، دنیای کوچک دن‌کامیلو (پرواز)، قمارباز (چشمه)،  اشغال تصویر سیزدهم (روایت فتح)، سور بز (علم)،‌ کپنهاگ (نیلا)، مکتب در فرایند تکامل (کویر)، تومار شیخ شرزین (روشنگران)، فلسفه علم (فرهنگ معاصر)، ناپدیدشدگان (ققنوس)، انقلاب مشروطه ایران (بیستون)، چهره‌هایی از پدرم (قطره)، جدال با جهل (ثالث).

نشر ماهی (۴ و نیم ستاره): از من نخواهید لبخند بزنم، کنسانسیا، سوءظن، رویای آدم مضحک، زندگی‌نامه آیزایا برلین، خانواده پاسکوآل دوآرته، تیستوی سبزانگشتی، بر بال بحران، مکتب دیکتاتورها، مترجم دردها، فاشیسم، بی‌نام، عطر گوابا، گزارش یک مرگ، همزاد.

نشرهای دیگر (۴ و نیم ستاره): مدرک (مروارید)، آینه‌های دردار، سه نفر در برف (نیلوفر)، مجموعه آثار جین آستین، و نیچه گریه کرد (نی)، بالاخره این زندگی مال کیه؟ (کارنامه)، مردی که گورش گم شد (چشمه)، سهراب‌کشان (روشنگران)، جامعه‌شناسی دین (حکمت)، در جستجوی فردی (لوح فکر).

***

۱. دفتر بزرگ (۵ ستاره)
آگوتا کریستوف، اصغر نوری، نشر مروارید، ۸۵۰۰ تومان
یکی از تاثیرگذاریترین کتاب‌هایی که به عمرم خوانده‌ام. ماجرای دو برادر دوقلوی ۱۰ ساله در آستانه جنگ جهانی دوم. کتاب بسیار ساده است ولی در عین حال صحنه‌هایی دارد که در یاد آدم حک می‌شوند. پیشنهاد می‌کنم حتما بخوانیدش. این کتاب قسمت اول از یک سه‌گانه است که دو تای دیگر را هم انتشارات مروارید منتشر کرده. آن دو تا هم خیلی خوبند ولی به نظرم این یکی چیز دیگری است.

۲. موش‌ها و آدم‌ها (۵ ستاره)
جان استاین‌بک، سروش حبیبی، نشر ماهی، ۵۵۰۰ تومان
یکی از بهترین و تاثیرگذارترین کتاب‌هایی است که در سال‌های اخیر خوانده‌ام. کتاب آن‌قدر ساده است که وقتی می‌خواندمش نمی‌فهمیدم چه چیزیش این‌قدر من را گرفته. این روزها به چند نفر از اطرافیانم دادم و آنها هم خیلی خوششان آمد. جان استاین‌بک که نیازی به تعریف ندارد و به نظر من سروش حبیبی در ترجمه این کتاب شاهکار کرده. رضا رضایی (مترجم) هم می‌گفت به نظرش این کتاب یکی از بهترین نمونه‌های تاریخ ترجمه فارسی است. کل کتاب ۱۵۰ صفحه (در قطع جیبی) است و خواندنش دو سه ساعت بیشتر وقت نمی‌برد. پیشنهاد می‌کنم از دستش ندهید.

۳. زمین سوخته (۵ ستاره)
احمد محمود، انتشارات معین، ۱۲۰۰۰ تومان
اولین کتابی بود که از احمد محمود خواندم. خیلی دوستش داشتم و خوشحالم که چند کتاب دیگر دارد و تازه به عقیده خیلی‌ها زمین سوخته بهترین کارش نیست. زمین سوخته از اولین نمونه‌های ادبیات جنگ است و به عقیده خیلی‌ها بهترین نمونه آن. محمود زمین سوخته را آذر ۶۰ نوشته، یعنی وقتی حدود یک سال از جنگ گذشته بوده و مثلاً خرمشهر هنوز در اشغال عراق بوده. داستان در اهواز می‌گذرد و زندگی اهوازی‌ها را از دو سه روز قبل از شروع جنگ تا دو سه ماه بعد از آن روایت می‌کند. خود محمود اهوازی است و تا حدود ۳۰ سالگی‌اش در این شهر زندگی کرده. خلاصه که انگار این چند هفته را در یکی از محله‌های اهواز و زیر موشکباران و بمباران زندگی می‌کنید. جز تصویر کردن آن‌چه جنگ داشته بر سر مردم می‌آورده، دید خوبی هم از وضع مملکت در آن روزهای هنوز انقلابی و حتی نگاه مردم به انقلاب می‌دهد. و این‌که کتاب در همان روزها نوشته شده و نه بعدتر و با فرض‌ها و قضاوت‌های تغییر کرده، خیلی خواندنی‌ترش می‌کند.

۴. تاریخ سیاسی بیست‌وپنج ساله ایران (۵ ستاره)
غلامرضا نجاتی، انتشارات رسا، ۲۰ هزار تومان
تاریخ سیاسی ایران از کودتای ۳۲ تا انقلاب ۵۷. نویسنده کتاب وکیل موسسان نهضت آزادی (آقای طالقانی، یدالله سحابی و مهدی بازرگان) در دادگاه زمان شاه بوده و خودش هم به همین دلیل چند سالی زندان بوده. من این کتاب را سال‌ها پیش خواندم و به نظرم برای آشنایی کلی با تاریخ پهلوی دوم کتاب بسیار خوبی است. حدود ۱۰۰۰ صفحه است و تصویر کلی نسبتا جامعی  از اوضاع آن دوره، مبارزات و نهایتا شکل‌گیری انقلاب می‌دهد. نویسنده طبعا با جریان نهضت آزادی (مصدقی‌های مسلمان) همدلی دارد اما به نظرم در مجموع کتاب منصفانه‌ای نوشته. چند سالی از آخرین چاپ این کتاب می‌گذرد و به همین دلیل به نسبت حجمش واقعا ارزان است. ضمن این‌که در کتابفروشی‌ها راحت پیدا نمی‌شود و نمایشگاه فرصت خوبی برای خریدنش است.

۵. ظلمت در نیمروز (۵ ستاره)
آرتور کوستلر، مژده دقیقی، نشر ماهی، ۱۲ هزار تومان
ماجرای (نیمه‌خیالی) یکی از رهبران انقلاب شوروی که حالا در دوره استالین بازداشت شده. کل کتاب روایت روزهای زندان و بازجویی و محاکمه روباشف است. ممکن از بیرون به نظر بیاید یک کتاب تبلیغی ضدکمونیستی است ولی این کتاب واقعا فراتر از این‌هاست. روایت تردیدهای روباشف در کنار ظلمی که به او می‌شود واقعا خواندنی است. این را هم بگویم که در کتاب خبری از شکنجه یا صحنه‌های آزاردهنده نیست.


۶. پاگرد (۵ ستاره)
محمدحسن شهسواری، نشر افق، ۳۰۰۰ تومان
یکی از بهترین رمان‌های ایرانی که خوانده‌ام. داستان از آن‌جا شروع می‌شود که در جریان درگیری‌های جلوی دانشگاه در روزهای بعد از ۱۸ تیر ۷۸، یکی از کسانی که خانه‌اش همان حوالی است کسانی را که از دست انصار فرار می‌کنند در خانه‌اش پناه می‌دهد و هر کدام این آدم‌ها قصه‌ای دارند. البته فصل‌های مختلف رمان در زمان‌های مختلف می‌‌گذرند و ما به این ترتیب با بخشی از گذشته این شخصیت‌ها (البته بیشتر یکی دوتایشان) آشنا می‌شویم.

۷. دنیای کوچک دن کامیلو (۵ ستاره)
جیووانی گوارسکی، جمشید ارجمند، نشر کتاب پرواز، ۱۰ هزار تومان
این کتاب از معدود کتاب‌هایی است که با خیال راحت به همه توصیه‌اش می‌کنم و برای خیلی‌ها هم هدیه گرفته‌امش. کتاب دو شخصیت اصلی دارد. کشیش و شهردار یک دهکده (قصبه) کوچک در ایتالیای اوایل قرن بیستم. په‌پونه (شهردار مزبور) مثل بیشتر شهردارهای آن زمان ایتالیا کمونیست است. البته یک کمونیست بی‌سواد. دن‌کامیلو هم که کشیش ده است. این دو تا با هم لج اند و در عین حال همدیگر را خیلی دوست دارند. کل کتاب ماجرای کل‌کل‌های این دو تاست. هر قصه هم چند صفحه بیشتر نیست و تقریباً مستقل است. 

۸. دوست بازیافته (۵ ستاره)
فرد اولمن، مهدی سحابی، نشر ماهی، ۵۰۰۰ تومان
یکی از بهترین کتاب‌هایی که در سالیان اخیر خوانده‌ام. به خیلی از دوستانم هم هدیه داده‌امش و آن‌ها هم دوست داشته‌اند. ماجرا در آلمان پیش و در طول جنگ جهانی دوم می‌گذرد و درباره تغییر رفتار آلمانی‌ها با یهودیان این کشور است. توصیه می‌کنم پایانش را زودتر نخوانید که بخش مهمی از جذابیت داستان به پایانش است.

۹. بازمانده روز (۵ ستاره)
کازوئو ایشی‌گورو، نجف دریابندری، نشر کارنامه، ۲۰ هزار تومان 
شاهکار ترجمه.
۱۰. گیرنده شناخته نشد (۵ ستاره)
کاترین کرسمن تیلور، بهمن دارالشفایی، نشر ماهی، ۳۵۰۰ تومان
کتاب کوچکی که خودم ترجمه کرده‌ام. طبعا به نظرم عالی بوده که ترجمه‌اش کردم. شرح نامه‌نگاری دو دوست ۴۰ ساله آلمانی است که سال‌ها در امریکا با هم دوست و همکار بوده‌اند و حالا یکی‌شان به آلمان برگشته. آن هم درست زمانی که هیتلر دارد به قدرت می‌رسد. دوستی آن‌ها تحت تاثیر اختلاف نظرهای سیاسی تغییر می‌کند و الی آخر. خواندنش کم‌تر از یک ساعت وقت می‌گیرد.

۱۱. قمارباز (۵ ستاره)
فیودور داستایفسکی، سروش حبیبی، نشر چشمه، ۱۲ هزار تومان
این کتاب را نخوانده بودم چون شنیده بودم ترجمه‌های موجودش خیلی بد هستند تا این‌که سروش حبیبی دست به کار شد و مستقیم از روسی ترجمه‌اش کرد. واقعا نمی‌دانم این کتاب چه داشت که من این‌قدر از خواندنش لذت بردم و مسحور شدم که چطور یک نویسنده قرن نوزدهمی می‌تواند با موضوعی معمولی که کلی نصیحت که لایش چپانده این‌طور ۲۵۰ صفحه من را دنبال خودش بکشاند. 

۱۲. میک‌هارته این‌جا بود (۵ ستاره)
باربارا پارک، نازنین دیهیمی، نشر ماهی، ۶۵۰۰ تومان

کتابی بسیار خواندنی برای همه کسانی که مرگ عزیزی را تجربه کرده‌اند. روایت دختری ۱۳ ساله از مواجهه با مرگ برادر ۱۲ ساله‌اش در یک تصادف. دو سه کتاب دیگر هم از باربارا پارک خوانده‌ام و به نظرم تسلط عجیبی دارد در خودش را جای شخصیت کودک یا نوجوان گذاشتن و از دید او به مسئله نگاه کردن. کتاب با این‌که برای نوجوانان نوشته برای هر کسی که فقدانی را تجربه کرده -یعنی تقریبا همه ما- بسیار خواندنی است.  از متن کتاب: «حال من بهتر نشده بود. تا ابد هم بهتر نمی‌شد. اصلا راستش را بخواهید «بهتر شدن» به نظرم بی‌غیرتی بود. و برای این‌که مطمئن شوم به بهترین شکلی افسرده هستم و به میک وفادار مانده‌ام، در راه برگشتن به اتاقم دم در اتاق میک توی راهرو ایستادم. از شب تصادف به بعد دیگر آن‌جا نایستاده بودم. حالت آن اتاق برایم کاملا فرق کرده بود...»

۱۳. سووشون (۵ ستاره)
سیمین دانشور، انتشارات خوارزمی، ۱۲۰۰۰ تومان

داستان در یکی از شهرهای استان فارس در اوایل پهلوی دوم می‌گذرد. جنگ جهانی دوم تمام شده و انگلیسی‌ها در جنوب ایران جولان می‌دهند. یوسف یکی از فئودال‌های منطقه است که جلوی انگلیسی‌ها و حاکم شهر ایستاده و راوی کل داستان، زری همسر یوسف است. سووشون از آن کتاب‌هایی بود که هم دلم می‌خواست چندین ساعت پشت سر هم بخوانمش و هم دلم نمی‌خواست که تمام شود. من خیلی دوستش داشتم. شخصیت‌ها و فضاها و قصه داستان برایم دوست‌داشتنی بودند. ضمن این‌که کلی با فضای ایران و فارس و تا حدودی عشایر در دهه ۱۳۲۰ آشنایم کرد.

۱۴. نگذار به بادبادک‌ها شلیک کنند (۵ ستاره)
فریده چیچک‌اوغلو، فرهاد سخا، نشر ماهی، ۶۵۰۰ تومان

کتاب چندین نامه است. از زبان یک پسر چندساله که در زندان بزرگ شده، چون مادرش زندانی است. او به یکی از زندانی‌ها که دختری جوان و زندانی سیاسی بوده و اخیرا آزاد شده، نامه می‌نویسد و ماجراهای زندان را برایش تعریف می‌کند. 
خود نویسنده چند سالی زندانی سیاسی بوده. این کتاب را ۲۵ سال پیش نوشته و همان موقع به فارسی ترجمه و یک بار چاپ شده. چند ماه پیش دوستم اسماعیل توصیه کرد بخوانمش و به همکارانم در نشر ماهی پیشنهاد چاپ دوباره‌اش را بدهم. دوستم صنم کمک کرد که مترجم را در استانبول پیدا کنیم و بعد هم ادامه کارها. 



۱۵. اشغال، تصویر سیزدهم (۵ ستاره)
محمدرضا ابوالحسنی، انتشارات روایت فتح

کتاب روايت ۴۵ روز مقاومت در خرمشهر است. مقاومتی که به سقوط اين شهر منجر شد و کمتر از دو سال بعد از آن خرمشهر در غياب بيشتر کسانی که ۴۵ روز به آب و آتش زدند تا نشود آن‌چه شد، از دست عراقی‌ها بيرون آمد. این کتاب ۱۳ تصوير است از آن روزها که از لابه‌لای خاطرات آن‌هايی که مانده‌اند بازسازی شده است. کم‌حجم است و بسیار خواندنی.

۱۶. کپنهاگ (۵ ستاره)
مایکل فرین، حمید احیاء، انتشارات نیلا، ۹۶ صفحه، ۵۰۰۰ تومن
نمایش‌نامه‌ای درباره دیدار چند دقیقه‌ای نیلز بور و هایزنبرگ در سال ۱۹۴۱ در کپنهاگ. دیداری که در عالم واقع بین این استاد و شاگرد سابق اتفاق افتاده و تا مدت‌ها (و هنوز) دقیقاً معلوم نیست که در آن دیدار چه بین این دو نفر گذشته. دو نفری که از بزرگ‌ترین دانشمندان اتمی زمان خودشان و حتی کل قن بیستم بوده اند. آن هم درست در زمانی که بمب اتم داشته ساخته می‌شده.

۱۷. فلسفه سیاسی (۵ ستاره)
دیوید میلر، بهمن دارالشفایی، نشر ماهی، ۸۰۰۰ تومان
ترجمه من از یکی از عناوین مجموعه مختصرمفید انتشارات اکسفورد. به نظر من یکی از بهترین عناوین این مجموعه است و یکی از بهترین کتاب‌هایی که در زمینه فلسفه سیاسی به فارسی ترجمه شده (نه چون من ترجمه‌اش کرده‌ام خوب است بلکه برعکس. یعنی چون به نظرم خیلی خوب بوده ترجمه‌اش کرده‌ام). کتاب اصلا تخصصی نیست و به نظر من هر کسی که به مسائل سیاسی در معنای عامش فکر می‌کند از خواندن این کتاب کلی چیز یاد خواهد گرفت و لذت خواهد برد. 

۱۸. سور بز (۵ ستاره)
ماریو بارگاس یوسا، عبدالله کوثری، ۶۲۳ صفحه، ۲۸ هزار تومان
رمانی سیاسی - تاریخی درباره دوران حکومت تروخیو، دیکتاتور جمهوری دومینیکن در دهه‌های میانی قرن بیستم، و ماجرای ترور او. من خودم به خاطر اسمش مدت‌ها سراغ این کتاب نرفته بودم ولی وقتی دستش گرفتم نمی‌توانم زمین بگذارمش.

۱۹. به یاد کاتالونیا (۵ ستاره)
جورج اورول، عزت‌الله فولادوند، انتشارات خوارزمی، ۱۲۰۰۰ تومان
روایت جورج اورول از چند ماه حضورش در جبهه‌های جنگ داخلی اسپانیا و جنگیدن در کنار آنارشیست‌ها (یا شاید هم سوسیالیست‌ها؛ دقیق یادم نیست). هم موضوع برای من خیلی جالب بود، هم قلم اورول عالی است و هم ترجمه فولادوند.

هاینریش فون کلایست، محمود حدادی، نشر ماهی، ۱۸۴ صفحه، ۶۵۰۰ تومان
داستان ظلمی که در آلمان فرن هجدهم به یک آدم معمولی می‌رود و او می‌ایستد تا حقش را بگیرد و چون هیچ راه معقولی پیدا نمی‌کند، کم کم می‌شود یک شورشی تمام و کمال. کتاب عالی نوشته شده و کافکا و هرمان هسه هم تعریف‌های شدید و غلیظی ازش کرده‌اند. اگر «رگتایم» نوشته ای. ال. دکتروف را هم خوانده‌اید بدانید که دکتروف خط اصلی داستانش را از این داستان گرفته و حتی اسم شخصیت اصلی داستانش (کلهاس واکر) هم از میشائیل کلهاس گرفته شده. البته باید بگویم ترجمه کتاب چندان خوب نیست ولی به نظرم داستان آن‌قدر خوب است که همین ترجمه هم به خواندن می‌ارزد.

۲۱. همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها (۵ ستاره) رضا قاسمی، نشر نیلوفر، ۷۵۰۰ تومان قاعدتاً همه‌تان تا حالا این رمان را خوانده‌اید. ولی اگر مثل من هر بار به هر دلیلی نشده که سراغش بروید، پیشنهاد می‌کنم که این کار را بکنید. بالاخره بعد از مدت‌ها یک «رمان» به زبان فارسی خواندم. یک سری از منتقدان این کتاب را بهترین کتاب داستانی دهه ۸۰ هم دانسته‌اند که به نظرم انتخاب بی‌ربطی نیست.

۲۲. مکتب در فرایند تکامل (۵ ستاره)
حسین مدرسی طباطبایی، ترجمه هاشم ایزدپناه، انتشارات کویر، ۱۳۵۰۰ تومان
کتابی درباره تاریخ تکوین شیعه در سه قرن اول. کلی اطلاعات جالب از امامان شیعه دارد. اطلاعاتی متفاوت با روایت رسمی که در کتاب‌های درسی می‌خوانیم و بعد هم در خانواده‌ها و بیشتر جلسه‌های مذهبی و رادیو و تلویزیون می‌شنویم. آن هم اطلاعاتی که به نظر می‌رسد در درون خود علمای شیعه تا حد زیادی پدیزفته شده است و انگار حکومت ایران یکی از روایت‌های شیعه را دارد به عنوان تنها روایت معتبر به همه ما می‌قبولاند.

۲۳. اختناق ایران (۵ ستاره)
مورگان شوستر، حسن افشار، نشر ماهی، ۱۲ هزار تومان
کتابی که مورگان شوستر، مستشار آمریکایی در ایران در سال‌های بعد از مشروطه، درباره دوره حضورش در ایران نوشته. یکی از بهترین منابع درباره سال‌های مشروطه دوم (بعد از استبداد صغیر) و فهمیدن نقش مخرب در درجه اول روسیه و در درجه دوم انگلیس در شکست مشروطه. اصل انگلیسی کتاب.

۲۴. یک گفت‌وگو با نجف دریابندری (۵ ستاره)
ناصر حریری، نشر کارنامه، ۵۰۰۰ تومان
شیرین‌زبان‌تر از نجف دریابندری کم داریم. اگر به کتاب و نشر و تاریخ و فرهنگ و این‌جور چیزها علاقه دارید خواندن این گفت‌وگوی مفصل با نجف واقعا لذت‌بخش است. 

۲۵. تومار شیخ شرزین (۵ ستاره) بهرام بیضایی، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان من کلاً کارهای بهرام بیضایی را دوست دارم، اما این یکی از بهترین نمایشنامه‌هایی بود که ازش خواندم.

۲۶. فلسفه علم (۵ ستاره)
سمیر اکاشا، هومن پناهنده، انتشارات فرهنگ معاصر، ۲۱۲ صفحه٬ ۴۵۰۰ تومان
این کتاب هم از همان مجموعه «مقدمه‌های بسیار کوتاه» انتشارات آکسفورد است که من «فلسفه سیاسی» و «سیاست»اش را ترجمه کرده‌ام. البته این را نه نشر ماهی، که فرهنگ معاصر منتشر کرده. من فکر می‌کنم هر کسی که دوره‌ای از زندگی‌اش با علم (در درجه اول فیزیک و بعد شیمی و ریاضی و همه علوم دیگر) سر و کار داشته و کمی، فقط کمی، علاقه هم به آن‌ها داشته (یعنی مثلاً هر کسی که مهندسی خوانده) از خواندن این کتاب لذت می‌برد. حتی فکر می‌کنم اگر صرفاً به استدلال و منطق هم علاقه داشته باشید این کتاب برایتان جذاب خواهد بود. از ترجمه روان و کم‌نقص آقای پناهنده هم هر چه بگویم کم گفته‌ام. آقای پناهنده فکر کنم یکی از دقیق‌ترین و ماهرترین ویراستاران ایران است و این ترجمه‌اش هم بدون اغراق یکی از بهترین و روان‌ترین ترجمه‌هایی بود که من اخیراً خوانده‌ام.

۲۷. محاکمه (۵ ستاره)
فرانتس کافکا، علی اصغر حداد، نشر ماهی، ۲۷۰ صفحه، ۱۱ هزار تومان
کلاسیک‌ها که نیاز به معرفی ندارند. یک داستان تکان‌دهنده. یک آدم عادی بی‌گناه که یک روز صبح دو نفر می‌آیند توی خانه‌اش و برای محاکمه می‌برندش و تا آخر هم نمی‌فهمد برای چی دارند محاکمه‌اش می‌کنند.

۲۸. آنا کارنینا (۵ ستاره)
لئون تولستوی، سروش حبیبی، نشر نیلوفر، ۳۸ هزار تومان
تنها کتاب از این فهرست که هنوز تا ته نخوانده‌امش. ولی خب ۳۰۰-۴۰۰ صفحه‌ای خوانده‌ام و می‌توانم بگویم واقعا الکی نیست که کتابی می‌شود شاهکار و کلاسیک و ... یک رمان واقعی با چندین خط داستانی که همه‌شان در طول هزار صفحه با جزئیات پیش می‌روند و اصلا هم خسته‌کننده نمی‌شوند. 

۲۹. ناپدیدشدگان (۵ ستاره)
آریل دورفمن، احمد گلشیری، نشر آفرینگان (ققنوس)، ۹۵۰۰ تومان
اسم اصلی کتاب بیوه‌ها است. این کتاب در یونان دوره سرهنگان می‌گذرد و درباره روستایی است که مردانش یکی یکی ناپدید می‌شوند و بعد جنازه‌شان در رودخانه پیدا می‌شود. کتاب از جایی شروع می‌شود که زنان روستا برخاسته‌اند و از مقام‌های نظامی روستا می‌خواهند که جواب بدهند. دورفمن در کتاب خاطراتش توضیح می‌دهد که برای این‌که این کتاب بتواند در شیلی چاپ شود مکان داستان را به یونان برده و قرار بوده کتاب با یک اسم مستغار منتشر شود و گونتر گراس بگوید این داستان را یک نویسنده ناشناس یونانی نوشته که در دوره سرهنگان کشته شده و بعد هم یک نویسنده معروف اسپانیایی‌زبان به اسپانیایی ترجمه‌اش کند و با این عنوان در شیلی منتشر شود. البته نهایتاً این پروژه اجرا نمی‌شود و کتاب بعد از چند سال با اسم خود دورفمن در شیلی چاپ می‌شود.

۳۰. انقلاب مشروطه ایران (۵ ستاره)
ژانت آفاری، ترجمه رضا رضایی،‌ نشر بیستون، ۲۰ هزار تومان

ژانت آفاری از محققان مهم تاریخ جنبش‌های اجتماعی ایران است و در این کتاب سعی کرده نقش سازمان‌های مردمی را در انقلاب کشف کند و چون همیشه تاریخ از زاویه دید حاکمان و سیاست‌مداران نوشته می‌شده برای این کار مجبور بوده کلی خاطرات و اسناد ریز و درشت را بخواند. در این کتاب خیلی بیشتر از آنکه اسم سید محمد طباطبایی روحانی بزرگ مشروطه اورده شود اسم اعضای انجمن‌های شهری تبریز و رشت و تهران را می‌بینیم. در صورتی که مثلاً در کتاب کسروی یا تاریخ بیداری کاملاً برعکس است. اگر این کتاب را بخوانید به وضوح می‌بینید که ایرانی‌ها حدود صد سال پیش چقدر جلو بودند و در بعضی زمینه‌ها حتی از الآن هم جلوتر بودند. جنبش‌های زنان در عصر مشروطه -که به گفته بعضی خارجی‌ها از جنبش‌های هم‌دوره اروپایی‌شان مترقی‌تر بودند- متفکران سوسیال دموکرات -که الآن در ایران کلاً خبری ازشان نیست- انجمن‌های مردمی و خیلی نهادهای دیگر که شاید خیلی‌هامان فکر می‌کنیم هیچ وقت در ایران نبوده در عصر مشروطه وجود داشته. کلاً وقتی این کتاب را می‌خواندم فکر می‌کردم چقدر اشتباهات سیاست‌مداران ما شبیه اشتباهات اسلاف مشروطه‌چی‌شان بوده و چقدر مرتجعین ایرانی شبیه نمونه‌های صد سال پیش‌شان هستند و چقدر اختلاف‌ها و دعواها همان است. شنیده‌ام حدود پانزده سال پیش که این کتاب چاپ شد سعید حجاریان به شاخه جوانان جبهه مشارکت توصیه کرده آن را در برنامه مطالعه‌شان بگذارند و آن‌ها هم چنین کرده‌اند و چقد توصیه خوبی بوده.

۳۱. چهره‌هایی از پدرم
(۵ ستاره)
ثمین باغچه‌بان، نشر قطره، ۳۵۰۰ تومان کتابی که ثمین باغچه‌بان درباره پدرش جبار باغچه‌بان نوشته. فکر کنم همین دو تا اسم کافی باشند و من چیزی بیشتر برای ترغیب به خواندن این کتاب ندارم که بگویم. روایت این اراده عجیب و غریب جبار باغچه‌بان واقعاً خواندنی است.

۳۲. بیست و یک داستان از نویسندگان معاصر فرانسه (۵ ستاره)
ترجمه ابوالحسن نجفی، انتشارات نیلوفر، ۱۸۰۰۰ تومان
دلیل اصلی که این کتاب را پیشنهاد می‌کنم ترجمه نجفی است. من کلا داستان کوتاه دوست ندارم ولی واقعا از خواندن این کتاب لذت بردم که دلیل اصلیش برای من ترجمه روان نجفی بود. اگر معیار خوب بودن ترجمه را این بگیریم که ترجمه کاملا فارسی باشد و از ساخت غیرفارسی هیچ اثری در آن نباشد، به نظرم ابوالحسن نجفی بهترین مترجم ایران است.

۳۳. جدال با جهل؛ گفتگو با بهرام بیضایی (۵ ستاره) نوشابه امیری، نشر ثالث، ۶۰۰۰ تومان بهرام بیضایی یکی از روشنفکرترین ایرانی‌هایی است که می‌شناسم. روشنفکر در معنای واقعی کلمه. یعنی این‌که ذهن نقادی دارد. نوشابه امیری سوا‌ل‌های خوبی کرده و جواب‌های بیضایی هم واقعاً خواندنی هستند. کتاب کم‌حجمی است و تقریباً مطمئنم از خواندنش پشیمان نمی‌شوید.

۳۴. بیگانه (۵ ستاره) آلبر کامو، خشایار دیهیمی، نشر ماهی، ۷۰۰۰ تومان فکر می‌کنم این کتاب دیگر واقعاً نیاز به تعریف ندارد. فقط این را بگویم که خشایار دیهیمی عاشق کامو است و به دیوار دفترش هم یک پوستر از کامو زده. می‌دانم این ترجمه با عشق انجام شده. البته آقای دیهیمی به فرانسه مسلط نیست، اما می‌دانم که متن اصلی فرانسه و چند ترجمه انگلیسی مختلف از بیگانه را جلویش داشت و کتاب را ترجمه کرد. خلاصه که داستان عالی، ترجمه عالی، چاپ هم عالی.

۳۵. تاریخ چیست؟ (۵ ستاره)
ای. اچ. کار، حسن کامشاد، انتشارات خوارزمی، ۱۱ هزار تومان
اگر اهل تاریخ خواندن هستید این کتاب را بخوانید. توضیحی از یکی از مهم‌ترین مورخان قرن بیستم درباره تاریخ‌نگاری و نقش مورخ و ...
***

۳۶. از من نخواهید لبخند بزنم (۴ و نیم ستاره)
باربارا پارک، نازنین دیهیمی، نشر ماهی، ۶۵۰۰ تومان
اگر بچه طلاق یا زوج بچه‌دار طلاق‌گرفته اطرافتان دارید این کتاب را بهشان پیشنهاد کنید. به نظرم مسئله مواجه شدن یک کودک/نوجوان ۱۱ ساله با طلاق پدر و مادرش از زاویه دید کودک را خیلی خوب نشان داده. بقیه کتاب‌های مجموعه هم که درباره مواجه شدن یککودک همین سنی با ازدواج مجدد مادر، حسادت به برادر کوچک‌تر و مرگ برادر هستند خیلی خواندنی‌اند.


۳۷. مدرک (۴ و نیم ستاره)
آگوتا کریستوف، اصغر نوری، نشر مروارید، ۸۵۰۰ تومان
قسمت دوم از سه‌گانه‌ای که «دفتر بزرگ» اولیش است. آن دو برادر حالا سی و چند ساله شده‌اند. این هم خیلی خواندنی است ولی نه به تاثیرگذاری اولی. قسمت سوم این سه‌گانه (دروغ سوم) هم از دیروز توزیع شده و من هنوز نخوانده‌امش.

۳۸. کنستانسیا (۴ و نیم ستاره)
کارلوس فوئنتس، عبدالله کوثری، نشر ماهی، ۴۵۰۰ تومان
اگر ادبیات آمریکای لاتین و آن فضاهای عجیبش را دوست دارید این یکی از بهترین نمونه‌هایش است که خیلی خوب هم ترجمه شده. فضایی شبیه آئورا دارد، ولی نه آن‌قدر جادویی.


۳۹. آینه‌های دردار (۴ و نیم ستاره)
هوشنگ گلشیری، نشر نیلوفر، ۳۵۰۰ تومان
نویسنده‌ای برای چند جلسه کتابخوان و سخنرانی از ایران به اروپا می‌رود و در آن‌جا به چند دوست از جمله یکی از عشق‌های دوران نوجوانی‌اش روبرو می‌شود.

۴۰. سوءظن
(۴ و نیم ستاره)
فریدریش دورنمات، محمود حسینی‌زاد، نشر ماهی، ۵۵۰۰ تومان
یک داستان پلیسی-جنایی دیگر که هیچ ربطی به ژانر پلیسی-جنایی ندارد و مثلا من که اگر داستان پلیسی دوست ندارم خیلی از خواندنش لذت بردم. پلیس اصلی داستان پیرمردی است به نام برلاخ. یک پیرمرد نسبتاً لج‌باز، مریضِ روبه‌موت و بسیار جذاب. بیشتر از این نمی‌توانم درباره داستان بنویسم، چون در خواندن داستان جنایی آدم هرچه کمتر اطلاعات داشته باشد بیشتر لذت می‌برد. داستان در سوئیس و در اولین سال‌های بعد از جنگ جهانی دوم می‌گذرد و مایه سیاسی دارد. «قول» و «قاضی و جلادش» از همین نویسنده و مترجم و ناشر هم خواندنی هستند.
۴۱. سه نفر در برف (۴ و نیم ستاره)
رمان درباره میلیونری است که لباس مبدل گدایان می‌پوشد و به هتل گران‌قیمتی می‌رود و ... اما داستان به این سرراستی که به نظر می‌رسد نیست و مهم‌تر این‌که فضای داستان در مجموع شاد است. 
۴۲. رویای آدم مضحک (۴ و نیم ستاره)
فیودور داستایفسکی، رضا رضایی، نشر ماهی، ۷۵۰۰ تومان
هفت داستان کوتاه خواندنی از داستایفسکی. با ترجمه‌ای خوب.

۴۳. مجموعه آثار جین آستین (۴ و نیم ستاره)
جین آستین، رضا رضایی، نشر نی
رضا رضایی از حدود ده سال پیش شروع کرد به ترجمه آثار نویسنده‌های زن قرن نوزدهمی انگلیس. اول شش کتاب از جین آستین و بعد هفت کتاب از خواهران برونته. حالا هم دارد ۹ کتاب از جورج الیوت ترجمه می‌کند. من دو سه تا از کتاب‌های آستین را خوانده‌ام و واقعا دوست داشته‌ام. اگر مثل من کارهای کلاسیک را دوست دارید، این بهترین نمونه‌های ادبیات کلاسیک انگلستان را از دست ندهید. 
۴۴. زندگی‌نامه آیزایا برلین (۴ و نیم ستاره)
مایکل ایگناتیف، عبدالله کوثری، نشر ماهی، ۵۶۸ صفحه، ۱۱۵۰۰ تومان
ایگناتیف چندین سال هر روز با برلین مصاحبه می‌کرده تا این زندگینامه را بنویسد. با این‌که من علاقه خیلی ویژه‌ای به برلین ندارم ولی خواندن زندگینامه‌اش لذت‌بخش و آموزنده بود. بخصوص به جهت تنوع کارهایی که در زندگی کرده. از خبرنگاری و کار دانشگاهی بگیر تا فلسفه و کار برای سازمان‌های جاسوسی و ارتباط با سازمان‌های صهیونیستی. ضمنا چون چاپ اول کتاب مال پیش از گران شدن دلار است قیمت کتاب به نسبت حجمش واقعا ارزان است. قیمت این کتاب اگر همین الان تجدیدچاپ شود دست‌کم دو برابر خواهد بود. 


۴۵. بالاخره این زندگی مال کیه؟ (۴ و نیم ستاره)
برایان کلارک، احمد کسایی‌پور، نشر کارنامه، ۱۴۰ صفحه، ۹۵۰۰ تومان
یک نمایشنامه. یک مجسمه‌ساز تصادف می‌کند و هم زن و بچه‌اش را از دست می‌دهد و هم از گردن به پایین فلج می‌شود. این آقا می‌خواهد بمیرد و چون خودش نمی‌تواند هیچ کاری بکند، دیگران باید بکشندش. کل این نمایشنامه کوتاه، بحث‌های این آقاست با دکترها و پرستارها و خدمه بیمارستان، و کار حتی به دادگاه و قاضی هم می‌کشد.
معرفی کامل‌تر

۴۶. خانواده پاسکوآل دوآرته (۴ و نیم ستاره)
کامیلو خوسه میلا، فرهاد غبرایی، نشر ماهی، ۱۹۳ صفحه (جیبی)، ۶ هزار تومان
ماجرای زندگی یک اسپانیایی روستایی. تکان‌دهنده و در خیلی جاها دردناک. فکر نکنید که در آن قالب آشنای روستایی زحمت‌کش و ارباب ظالم نوشته شده. اساساً فضای دیگری دارد. واقعا هم خوب نوشته شده. نویسنده‌اش سال ۱۹۸۹ نوبل گرفته.

۴۷.مردی که گورش گم شد (۴ و نیم ستاره)
حافظ خیاوی، نشر چشمه، ۹۶ صفحه، ۳۵۰۰ تومان
مجموعه‌ای از ۷ داستان کوتاه با حال و هواهای مختلف، که بیشترشان برای من دوست داشتنی و دل‌چسب بودند. مثل خیلی از داستان کوتاه‌های فارسی که خوانده‌ام بازی صرف با کلام نیستند. این مجموعه در سال ۸۶ یکی دو تا جایزه هم برده.

۴۸. تیستوی سبزانگستی
(۴ و نیم ستاره)

موریس دروئون، للی گلستان، نشر ماهی، ۷۵۰۰ تومان
یک کتاب نوجوان ضدجنگ که من هم از خواندنش لذت بردم. کتاب را بار اول انتشارات کانون پرورش فکری در سال ۱۳۵۱ منتشر کرد ولی از چند سال پیش نشر ماهی تجدیدچاپش می‌کند.


۴۹. و نیچه گریه کرد (۴ و نیم ستاره) اروین یالوم، مهشید میرمعزی، نشر نی، ۱۳۸۰۰ تومان کتابی که شخصیت‌های اصلی‌اش نیچه، دختری که نیچه عاشقش است، یک روانکاو معروف هم‌دوره او که پزشک معالج نیچه است، همسر روانکاو و فروید هستند. نمی‌دانم چقدرش واقعی است و چقدرش داستان. اما خیلی خوش‌خوان است و آدم را هم حسابی درگیر می‌کند.

ایرج امینی، نشر ماهی، ۱۵ هزار تومان
علی امینی از رده‌بالاترین رجال سیاسی پهلوی بوده. شاید هم‌تراز قوام و مصدق. از آن‌هایی که شاه همیشه ازشان می‌ترسیده که یک وقت جایش را بگیرند. پسر خانم فخرالدوله (همان کسی که رضا شاه گفته بود قاجار اگر یک مرد داشته باشد خانم فخرادوله است) و نوه امین‌الدوله صدراعظم. با این‌که کتاب را ایرج، پسر علی امینی، نوشته اما یک تحقیق تاریخی واقعی است. یعنی صرفاً نیامده خاطرات یا یادداشت‌های پدرش را کتاب کند. رفته اسناد و مدارک را گشته و با آدم‌های درگیر گفتگو کرده. البته در نهایت نمی‌توان نگاه در کل مثبت پسر به پدر را نادیده گرفت. کتاب نسبتاً مفصلی است، اما اگر به تاریخ معاصر علاقه دارید بسیار خواندنی است. فقط یک نکته و آن هم این‌که صرفاً با خواندن این کتاب نمی‌توانید تصویر دقیقی از دوره‌هایی که درباره‌اش صحبت می‌شود، بخصوص بعد کودتا که امینی دوره‌ای نخست‌وزیر شد، بدست بیاورید. یا شاید حتی باعث شود تصویر نادرستی از فضای سیاسی آن زمان در ذهنتان شکل بگیرد. چون هر چه باشد این کتاب با محوریت فعالیت‌های سیاسی علی امینی نوشته شده و طبیعتاً بعضی از بخش‌های مهم سیاست آن روزها در این کتاب غایب یا خیلی کم‌رنگ است. این هم از آن کتاب‌هایی است که اگر تجدیدچاپ شود کلی گران‌تر می‌شود.


۵۱. سهراب‌کشان (۴ و نیم ستاره) بهرام بیضایی، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان این هم خیلی خوب بود.

۵۲. مکتب دیکتاتورها (۴ و نیم ستاره)
اینیاتسیو سیلونه، مهدی سحابی، نشر ماهی، ۷۰۰۰ تومان
به نقل از پشت جلد کتاب: "در آستانه جنگ جهانی دوم، یک جوجه‌دیکتاتور آمریکایی به اروپا آمده تا از تجارب طولانی اروپایی‌ها در زمینه دیکتاتوری درس بگیرد، به آمریکا برگردد و در آن‌جا هم یک نظام استبدادی برقرار کند. برای فراگیری شگردها و رموز دیکتاتوری به سراغ کسی می‌رود که عمری را در مبارزه با استبداد گذرانده است، چرا که منطق حکم می‌کند که «حقیقت از زبان دشمن شنیده شود». مکتب دیکتاتورها ... شرح این جلسات درس دیکتاتور آمریکایی است." مکتب دیکتاتورها را اینیاتسیو سیلونه نوشته که مدتی نایب رئیس حزب کمونیست ایتالیا بوده و با قدرت گرفتن استالین در شوروی، از حزب استعفا داده و آمده بیرون. 


۵۳. در جستجوی فردی (۴ و نیم ستاره)

آریل دورفمان، عبدالله کوثری، انتشارات لوح فکر، ۵۰۰۰ تومان


۵۴. جامعه‌شناسی دین (۴ و نیم ستاره)
فیل زاکرمن، ترجمه خشایار دیهیمی، انتشارات حکمت، ۱۵ هزار تومان
کتابی که بیش از ده سال پیش انتشارات لوح فکر منتشر کرده بود و مدت‌ها بود نایاب بود و حالا انتشارات حکمت تجدیدچاپش کرده و قرار است در نمایشگاه عرضه کند. فیل زاکرمن نویسنده کتاب یک آدم سی و چند ساله به گفته خودش بی‌دین است. کتاب او به نوعی کتاب درسی رشته جامعه‌شناسی دین است ولی حال و هوایش با آن چیزی که حداقل من از کتاب‌های درسی انتظار دارم فرق دارد. کتاب پر است از مثال و قصه و خاطره و آمار. موضوع کتاب هم که معلوم است: جامعه‌شناسی دین. یعنی نویسنده در کل کتاب می‌خواهد نشان دهد که دین یک امر کاملاً اجتماعی است و زمان، مکان، خانواده، و همه ویژگی‌های اجتماعی ما کاملاً روی دینی که داریم و طریقه دینداری‌مان تأثیر دارد و البته دین هم روی زندگی ما تأثیر می‌گذارد. بسیار خواندنی.

۵۵. مترجم دردها (۴ و نیم ستاره)
جومپا لاهیری، امیرمهدی حقیقت، نشر ماهی، ۱۶۰۰۰ تومان
مترجم دردها اولین کتاب لاهیری است و مجموعه‌ای از ۹ داستان کوتاه. من ۶ تایشان را خوانده‌ام و واقعاً لذت برده‌ام. مخصوصاً دو سه تاش خیلی تکان‌دهنده بودند. مثلاً اولین داستان مجموعه (موضوع موقت) یا خود داستان مترجم دردها. لاهیری برای مترجم دردها در سال ۲۰۰۰ جایزه پولیتزر گرفت.


۵۶. فاشیسم (۴ و نیم ستاره)
کوین پاسمور، علی معظمی، نشر ماهی، ۴۵۰۰ تومان
از مجموعه مختصر مفید. خواندنی است با ترجمه‌ای خوب.

۵۷. بی‌نام (چهار و نیم ستاره)
جاشوا فریس، لیلا نصیری‌ها، نشر ماهی، ۱۶۵۰۰ تومان
من در مجموع چندان علاقه‌ای به ادبیات سی چهل سال اخیر آمریکای شمالی ندارم. در مقابلش ادبیات این دهه‌های آمریکای جنوبی را بسیار بیشتر می‌پسندم. این کتاب «بی‌نام» را هم اگر یکی دو تا از دوستان خوش‌سلیقه‌ام خیلی زیاد توصیه‌اش نکرده بودند دست نمی‌گرفتم. اما از خواندن این یکی واقعا لذت بردم. ماجرای داستان در یک خط این است: مردی بیماری ناشناخته‌ای دارد. یک‌هو پاهایش شروع می‌کنند به حرکت و نمی‌تواند جلویشان را بگیرد و می‌روند و می‌روند تا وقتی از حال برود و بیفتد جایی گوشه خیابان و زنش بیاید پیدایش کند و ببردش خانه. هیچ دکتری در هیچ جای دنیا هم نمی‌تواند دلیل بیماری را بفهمد. درمان پیشکش. رمان فضای سرخوش یا طنزی ندارد و حتی می‌شود گفت تا حدودی تلخ است. اما هم فوق‌العاده جذاب است و آدم می‌خواهد قصه را دنبال کند، هم وضعیت روانی این آدم و اطرافیانش را خیلی خوب شکافته. 

۵۸. عطر گوابا؛ گفتگوبا گابریل گارسیا مارکز (چهار و نیم ستاره)
پلینیو مندوزا، مهدی نوری و نازنین دیهیمی، نشر ماهی، ۱۱۵۰۰ تومان
اگر مارکز خوانده‌اید و کارهایش را دوست دارید پیشنهاد می‌کنم حتما «عطر گوابا» را بخوانید. مصاحبه مفصلی است با او که دوست صمیمی‌اش انجام داده. مصاحبه چند ماه قبل از آن‌که مارکز نوبل بگیرد (یعنی سی و دو سه سال پیش) انجام شده. درست است که قدیمی است اما مارکز تا آن زمان مهم‌ترین کتاب‌هایش را نوشته بوده و درباره‌شان حرف می‌زند: صد سال تنهایی، گزارش یک مرگ، پاییز پدرسالار، کسی به سرهنگ نامه نمی‌نویسد، توفان برگ و ساعت شوم. ترجمه کتاب هم خیلی خوب و روان است.

۵۹. گزارش یک مرگ (۴ و نیم ستاره)
گابریل گارسیا مارکز، لیلی گلستان، نشر ماهی، ۵۰۰۰ تومان
داستانی که خود مارکز آن را بهترین داستانش می‌دانست. واقعا هم خواندنی است.

۶۰. همزاد (چهار و نیم ستاره)
فیودور داستایفسکی، سروش حبیبی، نشر ماهی، ۱۰ هزار تومان
گویا اولین رمانی است که داستایفسکی نوشته. به نظر من شبیه به کارهای گوگول أمد. هم قصه خوب است و هم ترجمه‌اش.

***
و در نهایت یک پیشنهاد ویژه. اولین رمانی که خواهرم نوشته و پارسال چاپ شد. نمی‌گویم عالی است ولی مطمئنم از خیلی از رمان‌های ایرانی که چاپ می‌شود بهتر و خواندنی‌تر است. حداقل خیالم راحت است که حوصله‌تان از خواندنش سر نمی‌رود:

خالی بزرگ 
جمیله دارالشفایی، انتشارات نگاه، ۷۵۰۰ تومان

این یکی را هم کامل نخوانده‌ام ولی اگر به جنگ ایران و عراق علاقه دارد، پیشنهادش می‌کنم:
تاریخ مصور جنگ ایران و عراق، تالیف جعفر شیرعلی‌نیا، نشر سایان 

یکشنبه ۱۷ اسفند ۱۳۹۳ ه‍.ش.

روز جهانی زن مبارک

۸ مارس همیشه در خانه ما از روزهای مهم سال بوده. این خوشبختی را داشته‌ام که در خانه‌ای بزرگ شده‌ام که فکر می‌کنم بیش از هر خانه دیگری زن و مرد در آن مساوی بوده‌اند. از هر جهت؛ چه کار بیرون خانه و چه کار توی خانه. بابا کمتر از مامان کار خانه نمی‌کند و مامان کمتر از بابا در جامعه فعال نیست. من خودم را معتقد به برابری زن و مرد می‌دانم و امیدوارم طرز رفتار و زندگیم هم مطابق این طرز فکر بوده باشد و بعد از این هم باشد.
این از این.
این صفحه اول ۹ سال پیش روزنامه ایندیپندنت در ۸ مارس، روز جهانی زن، است. همان موقع یکی از دوستانم اسکن کرده بودش و در وبلاگم گذاشته بودم. خیلی بعید می‌دانم اوضاع این اعداد در طی این ۹ سال بهتر شده باشد. پیشنهاد می‌کنم نگاهی دقیق‌تر به عددها بیندازید تا ببینید در دنیایی چقدر نابرابر زندگی می‌کنیم. بعضی‌هایشان را ترجمه کرده‌ام:
٪۱ زمین‌های تحت‌تملک جهان در تملک زنان است.
٪۷۰ از یک میلیاردودویست‌میلیون فقیر جهان، زن و کودک هستند.
٪۲۱ مدیران جهان زن هستند.
در بریتانیا ۹٪ قضات، ۱۰٪ مدیران شرکت‌ها و ۱۰٪ افسران ارشد پلیس زن هستند.
در هر دقیقه یک زن سر زایمان می‌میرد.
در امریکا ۳۵٪ وکلا زن هستند اما فقط ۵٪ جزو شرکای سهام‌دار شرکت‌های حقوقی.
در اتحادیه اروپا ۳٪ مدیرعامل‌های شرکت‌های بزرگ زن هستند.
در چاد ۴٪ دخترها به مدرسه می‌روند.
در بریتانیا زنانی که کار پاره‌وقت دارند به‌طورمتوسط ۴۲٪ کمتر از مردان حقوق می‌گیرند.



شنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۳ ه‍.ش.

نقد ترجمه‌ای بد از مترجمی مشهور

عباس مخبر مترجم مشهوری است. کتاب‌های زیادی ترجمه کرده و کتاب‌هایش را ناشرهای معتبری منتشر کرده‌اند. اما اگر ترجمه‌هایش را بخوانید جمله‌های نامفهوم زیادی در آن‌ها هست و اگر حوصله داشته باشید و با اصل مطابقت دهید، می‌بینید اشکال‌های بعضا بسیار پیش‌پاافتاده و باورنکردنی مرتکب شده و جمله‌های بسیار ساده را اشتباه ترجمه کرده. حالا یک نفر همت کرده و یکی از ترجمه‌های اخیر او (وزن چیزها، نشر آگه) را نقد کرده. مواردی که منتقد ذکر کرده همه در صفحه‌های ۳ تا ۱۱ کتاب هستند و این مشتی است نمونه خروار.
اخیرا به واسطه شغلم صفحه‌هایی از ترجمه چند نفر از مترجم‌های مشهور را با اصل مطابقت داده‌ام و دیده‌ام که متاسفانه متاسفانه متاسفانه بیشترشان در بهترین حالت مترجم‌های متوسطی هستند. البته مترجم‌هایی هم داریم که بیشتر ترجمه‌هایشان خوب و بعضا عالی است (از دریابندری و نجفی و حبیبی و کوثری و فولادوند بگیر تا دیهیمی و افشار و رضایی و ...).
متن نقدی را که در شماره اخیر مجله صدا (شماره ۲۴، شنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۳) بر ترجمه عباس مخبر منتشر شده این‌جا می‌گذارم و امیدوارم تعداد این نقدها روزبه‌روز بیشتر شود تا هم ما بدانیم عیار هر مترجمی چقدر است و هم مترجم‌ها در ترجمه و ناشرها در پذیرش و چاپ کتاب بیشتر دقت کنند.


نگاهی به ترجمه کتاب «وزن چیزها»
فرزاد خالقی

برخی خرده می‌گیرند که در هر ترجمه‌ای می‌توان به اندازه‌ی یک نقد کوتاه اشکال پیدا کرد٬ به همین دلیل برای این نقد کوتاه بخش کوچکی از کتاب «وزن چیزها» برگزیده شد. تمام مواردی که در ادامه می‌آید مربوط به مقدمه و فصل اول کتاب است. باقی کتاب هم وضعیت بهتری ندارد٬ کما اینکه از همین مجمل نیز می‌توان پی به مفصل برد.

وزن چیزها کتابی است درباره معنای زندگی: این که هدف از زندگی چیست، خوشبختی به چه معناست، و دیدگاه مکتب‌های فلسفی و اخلاقی گوناگون در این باره؛ کتابی که شاید بتوان آن را در ردیف کتاب‌های فلسفه به زبان ساده دسته‌بندی کرد.

کاستی‌های مترجم:
کم‌آشنایی با زبان انگلیسی در هر دو سطح ساختاری و معنایی
ترجمه تحت‌اللفظی
بازنشناختن اصطلاح و بالطبع برگردان لفظ‌به‌لفظ آن
بسنده کردن به نخستین و دم‌دستی‌ترین معادل واژگانی
بی‌توجهی به منطق کلام و جملات قبل و بعد
نثر سست، کم‌مایه، و گاه یکسره مغلوط و بی‌معنی

Is living well bound up with religion? (p. 2)
آیا زندگی کاملا به دین وابسته است؟ (ص 13، س 6)
آیا زندگی خوب در گرو دینداری است؟
For those who want to thoroughly think for themselves what really goes into living well, what’s just “icing,” and what doesn’t matter at all, a philosophical approach fits the bill. (p. 2)
برای کسانی که می‌خواهند کاملا با کله خودشان فکر کنند و ببینند چه چیز برای زندگی خوب است، چه چیز «گل زندگی» است و چه چیز اهمیتی ندارد، یک رویکرد فلسفی می‌تواند راهگشا باشد. (ص 13، س 13)
برای کسانی که می‌خواهند با فکر و اندیشه خود دریابند که به‌راستی معنای زندگی خوب چیست، چه چیزهایی صرفا قشر و لایه رویی زندگی است، و چه چیزهایی هیچ اهمیتی ندارد، رویکرد فلسفی راهگشاست.
Sometimes the perfect test case is hard to find in the real world, so some of the people to be discussed live only in literature, movies, and the imagination. We’ll talk about Neo from The Matrix, the butler in The Remains of the Day, and many other intriguing characters. (p. 3)
گاهی اوقات پیدا کردن یک مورد کامل در دنیای واقعی، به منظور آزمودن آن، کاری دشوار است و لذا بعضی آدم‌ها که باید با آنها به گفت‌وگو نشست صرفا در آثار ادبی، فیلم‌ها، و تخیل زندگی می‌کنند. ما باید با نئو در ماتریکس، با باتلر در بازمانده روز، و بسیاری شخصیت‌های جذاب دیگر گفت‌وگو کنیم. (صص 13، س 26)
گاهی یافتن موردی نمونه و کامل در دنیای واقعی دشوار است، بنابراین برخی از آدم‌هایی که به زندگی آنها می‌پردازیم فقط در عالم خیال و فیلم و داستان وجود دارند. ما از نئوی ماتریکس، پیشخدمت بازمانده روز، و بسیاری شخصیت‌های جذاب دیگر سخن خواهیم گفت.
Before kids come along, it’s not hard to muster the fatalism it takes to bicycle on busy roads, get wheeled into surgery, or consume raw oysters. (p. 3)
پیش از آنکه فرزندان وارد صحنه شوند، دوچرخه‌سواری در جاده‌های شلوغ، رفتن به اتاق جراحی روی صندلی چرخدار، یا مصرف لابستر خام جملگی در چارچوبی تقدیرگرایانه قابل‌پذیرش‌اند. (ص 15، س 1)
پیش از آنکه پای بچه به زندگی‌مان باز شود، می‌توانیم خیلی راحت با این فلسفه که «هرچه قسمت باشد همان می‌شود» با دوچرخه به قلب جاده‌های شلوغ بزنیم، برای جراحی راهی اتاق عمل بشویم، یا صدف را نپخته بخوریم.
Are the things that matter most really frighteningly vulnerable to good and bad fortune _ or is there some way around that conclusion? (p. 3)
آیا چیزهایی که بیشترین اهمیت را دارند، به گونه‌ای ترسناک در مقابل بخت بد و خوب آسیب‌پذیر نیستند ـ و یا نمی‌توان به نتیجه‌ای در همین حول و حوش رسید؟ (ص 15، س 5)
آیا عزیزترین چیزهای ما نصیبشان از قسمت بیش از چیزهای دیگر است و این است که ما را می‌ترساند ـ یا این که قضیه به‌نوعی برعکس است؟
Calvin and Hobbes comics (p. 4)
سریال کمیک کالوین و هابز (ص 15، س 20)
کمیک استریپ/داستان مصور کالوین و هابز
Who am I to say? (p. 4)
سوال این است که من کی هستم؟ (ص 16، س 6)
اما مگر من کی‌ام که به این سوال جواب بدهم؟
When all is said and done, […] (p. 4)
وقتی همه حرف‌ها زده و همه کارها انجام شد، [...] (ص 16، س 15)
روی هم رفته/ در مجموع/ با در نظر گرفتن همه جوانب، [...]
Even a book, a major artwork, or an important theory can make a splash and then fade into obscurity. (p. 6)
حتا یک کتاب، یک اثر هنری بزرگ، یا یک نظریه مهم پفی می‌کند و در تاریکی محو می‌شود. (ص 19، س 3)
حتا یک کتاب، یک اثر هنری بزرگ، یا یک نظریه مهم چندصباحی اسمی در می‌کند و سپس در گمنامی فرومی‌رود.
[…] getting to heaven rather than making the most of this mortal life. (p. 6)
[...] رفتن به بهشت، به جای گردآوردن هرچه بیشتر مال در این زندگی فانی. (ص 19، س 8)
[...] اندوختن توشه اخروی به جای حداکثر استفاده از این زندگی فانی.
[…] he wrote in his autobiographical Confession. (p. 7)
او طی اعترافی در زندگی‌نامه خودنوشتش می‌نویسد [...] (ص 20، س 3)
او در شرح حال خود در کتاب اعتراف می‌نویسد [...]
You imagine yourself a denizen of a future millennium. It’s the year 10,000 and life as we know it has virtually disappeared. You look back at a special moment in the year 2000 and it’s something of vanishing significance. What seemed vastly important at the moment now seems vastly unimportant. (p. 7)
شما خود را شهروندی از یک هزاره آینده تصور می‌کنید. سال 10000 است و زندگی بدان‌گونه که ما می‌شناسیم عملا از میان رفته است. شما در لحظه‌ای خاص به گذشته و سال 2000 نگاه می‌کنید و آنچه می‌بینید چیز بی‌اهمیتی است که به سرعت محو می‌شود. آنچه در لحظه حاضر بسیار مهم به نظر می‌رسید کاملا بی‌اهمیت می‌نماید. (ص 20، س 22)
خود را در یکی از هزاره‌های آینده تصور کنید. سال 10000 است و زندگی به شیوه امروزی عملا از میان رفته است. حال اگر از آن نقطه به لحظه‌ای خاص از سال 2000 نگاه کنید می‌بینید اهمیت آن دیگر رنگ باخته است. آنچه آن هنگام بسیار مهم به نظر می‌رسید حال یکسره بی‌اهمیت می‌نماید.
shadowy criminal (p. 7)
قاتل سایه‌مانند (ص 21، س 2)
تبهکار مرموز
Ferris wheel (p. 7)
تله‌کابین (ص 21، س 3)
چرخ‌فلک
watered-down vaccines (p. 7)
واکسن‌های فاسد (ص 21، س 5)
واکسن‌های رقیق‌شده
Was Tolstoy’s crisis a result of adopting the year 10,000 perspective too often? Maybe – but there was more to it than that. (p. 7)
آیا بحران تولستوی محصول اتخاذ چشم‌اندازی 10000 ساله نبود؟ شاید، اما در این میان چیزهای دیگری نیز وجود داشت. (ص 21، س 11)
آیا بحران تولستوی محصول نگاه او به لحظه حال از منظر سال 10000 بود؟ شاید، ولی جنبه‌های دیگری هم داشت.
Each of us is running out of time. (p. 8)
هریک از ما دوان‌دوان از زمان خارج می‌شویم. (ص 21، س 13)
هرچه می‌گذرد وقت ما تنگ‌تر و تنگ‌تر می‌شود.
The human condition gives each of us the problem of our morality, and doesn’t mitigate the problem by providing any opportunities for time travel. (p. 8)
شرایط انسانی مسئله میرابودن را در برابر هر یک از ما می‌گذارد، و با فراهم آوردن فرصت‌های سفر در زمان هم تخفیف قائل نمی‌شود. (ص 21، س 17)
تک‌تک ما به صرف انسان بودن با مسئله میرایی دست‌به‌گریبانیم، و امکان سفر در زمان را هم نداریم تا دست‌کم دلمان خوش باشد.
Is it even possible to look at our mortality head on and accept it? (p. 8)
آیا اصولا این امکان وجود دارد که پیش از پذیرفتن میرابودن‌مان به آن نگاهی بیندازیم؟ (ص 22، س 13)
اصلا می‌شود با میرایی‌مان رودررو شویم و آن را بپذیریم؟
I hope many prisoners were comforted, but fear some were not. (p. 9)
امیدوارم بسیاری از زندانیان را آرام کرده باشم، اما از آن می‌ترسم که شماری از آنها به آرامش نرسیده باشند. (ص 23، س 25)
امیدوارم [با تلاش‌های فرانکل] زندانیان زیادی تسلای خاطر یافته باشند، اما بعید می‌دانم این شامل حال همه آنان بوده باشد.
Tolstoy is ambiguous about the true diagnosis. (p. 9)
تولستوی در مورد تشخیص درست دچار ابهام است. (ص 24، س 7)
تولستوی دلیل واقعی بیماری [ایوان ایلیچ] را به‌وضوح بیان نمی‌کند.
[…] but can’t possibly satisfy the strongest appetite for permanence; and Tolstoy had a very strong appetite. (p. 10)
[...] اما احتمالا نمی‌تواند نیرومندترین ذائقه‌های ماندگاری را تسلا بخشد؛ و تولستوی ذائقه‌ای بسیار نیرومند داشت. (ص 24، س 17)
[...] اما احتمالا نمی‌تواند عطش شدید آدمیان به مانایی را فروبنشاند؛ و عطش تولستوی بس شدید بود.
Tolstoy didn’t seem to need the deadline that death provides. (p. 10)
به نظر می‌رسد تولستوی به موعدی که مرگ در اختیار می‌گذارد نیاز نداشت. (ص 24، س 23)
تولستوی ظاهرا به ضرب‌الاجل مرگ نیاز نداشت.
Children learn to draw that curtain early on. (p. 10)
کودکان خیلی زود یاد می‌گیرند که این پرده را کنار بزنند. (ص 25، س 1)
کودکان خیلی زود یاد می‌گیرند که این پرده را [در برابر این واقعیت که زندگی ناگزیر پایان می‌یابد] بکشند.
realm of forms (p. 11)
قلمرو فرم‌ها (ص 26، س 12)
عالم مُثُل [افلاتونی]
We can also try to conduct ourselves in a way that […] (p. 11)
همچنین می‌توانید سعی کنید خود را در مسیری بیندازید که [...] (ص 26، س 13)
همچنین می‌توانیم سعی کنیم به گونه‌ای رفتار کنیم که [...]


وزن چیزها
جین کازز
ترجمه عباس مخبر
نشر آگه/ چاپ اول، ۱۳۹۲
۲۴۰ صفحه/۱۰ هزار تومان


سه‌شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۳ ه‍.ش.

چاپ سوم «فلسفه سیاسی» منتشر شد

کتاب «فلسفه سیاسی» از مجموعه مختصرمفید نشر ماهی به چاپ سوم رسید. این کتاب اولین کتابی است که ترجمه کرده‌ام؛ نوشته دیوید میلر در ۱۹۹ صفحه و به قیمت ۸ هزار تومان.
مجموعه مختصرمفید ترجمه‌ای است از مجموعه مشهور و پرطرفدار Very Short Introductions انتشارات دانشگاه آکسفورد. مجموعه انگلیسی الان به بیش از ۳۰۰ عنوان رسیده و در مجموعه فارسی فعلا ۱۴ عنوان منتشر شده (و چند عنوان دیگر هم در راه است)*. اگر علاقه‌ای حتی کلی به مسائل سیاسی (مثل آزادی و عدالت) دارید پیشنهاد می‌کنم حتما این کتاب را بخوانید؛ دید خوبی بهتان می‌دهد. من چند کتاب این مجموعه را خوانده‌ام و به نظرم این یکی از خواندنی‌ترین عنوان‌هایش است.
ویژگی همه کتاب‌های این مجموعه و از جمله این کتاب این است که با این‌که بعضی از جدیدترین مباحث مطرح در آن موضوع را توضیح می‌دهند اما طوری نوشته شده‌اند که برای فهمیدنشان نیاز به پیش‌نیاز خاصی در آن موضوع نیست.
نسخه الکترونیک این کتاب هم از مدتی پیش در وب‌سایت فیدیبو منتشر شده که از خارج ایران هم می‌توانید از آن خرید کنید (به قیمت ۳۵۰۰ تومان یا ۲.۵۰ دلار)
خود کتاب را هم می‌توانید از کتابفروشی‌ها و یا با ۲۰ درصد تخفیف از وب‌سایت نشر ماهی بخرید.
* چند ناشر دیگر هم عنوان‌هایی از این مجموعه را منتشر کرده‌اند از جمله حکمت و افق.

شنبه ۲۲ آذر ۱۳۹۳ ه‍.ش.

پیشنهاد: جای سررسید، کتاب بدهید

یکی از دوستانم که مدیر شرکتی است می‌گفت پارسال شب عید حدود ۶۰ سررسید هدیه گرفته. طبعا فوقش یکی از آن‌ها را استفاده کرده و بقیه را بین این و آن پخش کرده (که آن‌ها هم قاعدتا کلی سررسید دستشان رسیده بوده) و در نهایت بیشترشان سر از سطل اشغال درآورده‌اند.
پیشنهاد من این است (و احتمالا این کار به ذهن خیلی‌هایتان رسیده و دارید اجرایش می‌کنید) که اگر در موقعیتی هستید که در مورد هدیه نوروزی شرکت یا سازماناتان تصمیم می‌گیرید، بجای سررسید یا چیزهای رایج و بلااستفاده دیگر، کتاب هدیه بدهید که هم ماندگار است و هم امکان دارد کسی در طول سال یا سال‌های بعد لایش را باز کند و بخواند.
می‌دانم سررسید مزایایی داشته که به اصلی‌ترین هدیه شرکت‌ها تبدیل شده. مهم‌ترینش جنبه تبلیغاتی و چاپ کردن چند صفحه درباره فعالیت‌های شرکت اول سررسید است. اما اگر قرار باشد برود توی سطل آشغال همان تبلیغات را هم چه کسی قرار است ببیند؟ ضمن این‌که این را می‌دانم که خیلی از ناشرها اگر تعداد سفارشی که می‌گیرند قابل توجه باشد حاضرند تغییراتی در صفحات اول یا پشت جلد کتاب بدهند که جنبه تبلیغاتی ماجرا هم حفظ شود.  این را هم می‌دانم که سررسید هدیه به‌نسبت ارزانی است ولی خب این هم هست که ناشرها اگر خرید عمده و نقد ازشان بکنی، تخفیف‌های خوبی می‌دهند.
این پیشنهاد را در جاهای دیگری هم می‌شود عملی کرد. مثلا در مدرسه‌ها، یا در مطب پزشک‌ها و دندانپزشک‌ها (هدیه دادن یک کتاب کوچک در روزهای آخر سال به هر بیمار).
خلاصه این گزینه گوشه ذهنتان باشد. اگر هم فکر می‌کنید برای انتخاب یا تهیه کتاب کمکی از من برمی‌آید در خدمتم.

دوشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۳ ه‍.ش.

درخواست کمک برای خرید ساختمان برای تعاونی زنان کوی ۱۳ آبان

(خواهش می‌کنم این متن را تا آخر بخوانید و اگر صلاح دانستید برای دوستانتان هم بفرستید.)

مامان من حدود ۱۶ سال پیش پروژه‌ای را از طرف موسسه پژوهشی کودکان دنیا در کوی ١٣ آبان شهر ری شروع کرد. این پروژه اول در قالب پروژه «شهر سالم» شهرداری بود که با شهردار شدن احمدی‌نژاد کم‌کم متوقف شد. اما پروژه‌ای که مامان شروع کرده بود تعطیل نشد و هنوز هم ادامه دارد. نقطه شروع این پروژه آموزش مهارت‌های زندگی و رفتار با کودک و رفتار در خانواده به خانم‌های عموما خانه‌دار محله بود، که کم‌کم تبدیل شد به چیزی گسترده‌تر که الان حدود بیست نفر از زنان محله ۱۳ آبان در آن‌ مشغول به کارند و حقوق می‌گیرند. دو پروژه مشخص در همه این سال‌ها ادامه داشته: یکی آشپزخانه زنان کوی سیزده آبان، و یکی هم کارگاه دوخت کتاب‌های پارچه‌ای. دومی تعریف کار مشخصی دارد. کتاب‌های پارچه‌ای در موسسه طراحی می‌شوند و این خانم‌ها آن‌ها را  می‌دوزند و بعد هم در نمایشگاه‌ها و فروشگاه‌ها فروخته می‌شوند. آشپزخانه همبرای شرکت‌ها، مهمانی‌ها و … غذا می‌پزد و می‌فرستد.

این دو تا پروژه سال‌هاست که در خانه‌های دو طبقه اجاره‌ای در منطقه سیزده آبان مستقرند. اما هر بار صاحب‌خانه بعد از مدتی بلندشان می‌کند و هر جای جدیدی که می‌روند باید کلی تعمیرات بکنند تا مناسب آشپزخانه شود. ضمن این‌که مالک‌های خانه‌های محل دیگر آن‌ها را شناخته‌اند و طبعا راضی نیستند خانه‌شان آشپزخانه شود و هر بار خانه پیدا کردن برایشان سخت‌تر از قبل می‌شود. امسال دیگر عزمشان را جزم کرده‌اند که هر طور شده خانه‌ای بخرند و این مشکل را برای همیشه حل کنند. یکی دو خانه دیده‌اند که برایشان مناسب است و قیمتشان بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان. پولی که خودشان دارند خیلی ناچیز است و عملا باید قسمت اعظم پول خانه را به نحوی جمع کنند. درخواست ما از شما همین‌جاست.

باید کسی یا جایی را پیدا کنیم که یا ۳۰۰ میلیون تومن بلاعوض کمک کند یا این ۳۰۰ میلیون را با بهره خیلی کم وام بدهد. آن‌ها می‌توانند حداکثر تا ماهی ۱.۵ (یک و نیم) میلیون تومان قسط بدهند.

این را هم بگویم که در این حدود پانزده سالی که از تاسیس این تعاونی می‌گذرد بارها و بارها و بارها به هر اداره دولتی و عمومی که فکر کنید رفته‌اند و درخواست وام و جا و … کرده‌اند اما به هیچ جا نرسیده. خود من شاهدش بوده‌ام. از شهردارهایی که مدام عوض می‌شوند تا وزارت تعاون و مجلس و معاونت زنان ریاست‌جمهوری. خلاصه که متاسفانه به راه‌های دولتی هیچ امیدی نیست و پول این خانه باید از همین راه جور شود.

اگر خودتان می‌توانید کمک کنید یا کسی یا جایی را می‌شناسید یا راهی به ذهنتان می‌رسد لطفا به من خبر دهید: bahman.shafaa@gmail.com

برای دوستانی که می‌خواستند به این کار کمک کنند و شماره حساب خواسته بودند:
۶۰۳۷۹۹۱۸۴۵۴۷۸۴۰۷
به نام صفورا تفنگچی‌ها (بانک ملی)
اگر در بریتانیا یا آلمان زندگی می‌کنید و می‌خواهید کمک کنید هم لطفا پیغام خصوصی بدهید که من برایتان شماره حساب بفرستم.

دوشنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۳ ه‍.ش.

مقصر محرومیت والیبال: فدراسیون والیبال ایران

محرومیت والیبال ایران واقعا ناراحت‌کننده است. ولی انداختن تقصیر این محرومیت به گردن فعالان حقوق بشری، کسانی که برای آزادی غنچه قوامی تلاش می‌کنند یا آن‌طور که رییس فدراسیون والیبال گفته «صهیونیست‌ها» آدرس غلط دادن است. به نظر من مسئولیت این اتفاق مستقیما متوجه فدراسیون والیبال ایران است و البته انتقادهایی هم به رفتار کلی خانواده والیبال (شامل بازیکنان تیم ملی) وارد می‌دانم.



آن‌هایی که اخبار والیبال را پیگیری می‌کنند می‌دانند که سال‌ها بود که زنان در ورزشگاه‌های والیبال حاضر می‌شدند (در سطح ملی و باشگاهی) و یکی دو سال پیش با اتفاق‌هایی که در یکی از بازی‌ها افتاد (رقصیدن چند دختر و پسر در کنار ساعت بزرگ ورزشگاه آزادی که ظاهرا تا ماموران برسند چند دقیقه‌ای هم طول کشیده بود) حضور زنان در ورزشگاه‌ها ممنوع شد. مقام‌های فدراسیون والیبال باید می‌دانستند که تداوم حضور در سطح اول والیبال دنیا با منع حضور زنان در ورزشگاه‌ها شدنی نیست یا دست‌کم این مسئله تنشی دائمی برای والیبال ایران خواهد بود. اما آن‌ها بجای این‌که برای رفع این مشکل تلاش کنند از سیاست از این ستون به آن ستون استفاده کردند. در صورتی که من فکر می‌کنم وقتی تازه این محدودیت وضع شده بود و به خصوص با فضایی که در خرداد سال ۹۲ با هم‌زمان شدن پیروزی‌های درخشان تیم ملی و پیروزی حسن روحانی در انتخابات ایجاد شده بود می‌شد مذاکراتی کرد و راهی برای حضور دوباره زنان در ورزشگاه‌ها پیدا کرد.
با توجه به محبوبیتی که والیبال در جامعه پیدا کرده بود و با توجه به این‌که والیبال از ورزش‌هایی است که طرفداران زیادی در بین دخترها دارد و آن‌ها سال‌ها می‌توانسته‌اند به ورزشگاه بروند، معلوم بود که حرکت‌های مدنی هم برای رفتن به ورزشگاه راه خواهد افتاد. کما این‌که راه افتاد و در نهایت در حاشیه بازی ایران  ایتالیا منجر شد به بازداشت چند نفر. چند نفری که همان شب آزاد شدند اما وقتی چند روز بعد برای تحویل گرفتن وسایلشان رفتند یکی از آن‌ها (غنچه قوامی) بازداشت شد و الان که ۱۳۰ روز از آن زمان می‌گذرد هنوز در بازداشت است (و مدت زیادی از این دوره را هم در انفرادی بوده و از چند روز پیش به زندان قرچک ورامین منتقل شده). تا حدود دو ماه که اصلا بازداشت غنچه قوامی خبری نشده بود. بعد هم که شد مقام‌های ایران بعد از مدتی گفتند که بازداشت او ربطی به والیبال ندارد. من نمی‌دانم بازداشت او به والیبال ربط دارد یا نه. ده جور شایعه در این مورد مطرح شده. ولی وقتی یک نفر را که هیچ‌جور سابقه سیاسی ندارد بعد از چند ماه که در تهران بوده و کسی کاری به کارش نداشته صاف بعد از تلاشش برای ورود به سالن والیبال بازداشت می‌کنید طبیعی است که عقل سلیم این‌ها را به هم مربوط بداند یا دست‌کم محتمل‌ترین دلیل بازداشت. فدراسیون جهانی والیبال چند بار در این مورد به ایران تذکر داده و رئیسش به حسن روحانی نامه نوشته و جوابی نگرفته. آخر سر (به گفته بچه‌های خبرنگار ورزشی) داورزنی در جلسه اخیر فدراسیون بین‌المللی و بعد از این‌که میزبانی بازی‌های نوجوانان جهان را گرفته قول داده که موضوع غنچه قوامی را پیگیری کند اما (باز به گفته خبرنگارها) وقتی آمده ایران نه پیگیری کرده و نه جواب پیگیری‌های فدراسیون جهانی را داده. آن‌ها هم تصمیم گرفته‌اند تا وقتی ایران به زنان اجازه ورود به ورزشگاه‌ها را ندهد میزبانی جدیدی به ایران نخواهند داد. این تصمیم فقط هم به دلیل بازداشت غنچه قوامی نیست کما این‌که برداشتن این محرومیت مشروط شده به آزادی حضور زن‌ها در ورزشگاه. در همه این ماه‌ها که بازی‌های لیگ جهانی در ایران برگزار می‌شد یکی از نکات منفی که همه ناظران فدراسیون جهانی به آن اشاره می‌کردند همین مسئله بود و فدراسیون ایران هم بر اساس همان سیاست از این ستون به آن ستون با آوردن ورزشکاران زن یا چند زن خارجی به ورزشگاه می‌خواست این‌طور وانمود کند که زن‌ها هم در سالن هستند.
نمی‌شود بخواهیم عضو فعال جامعه جهانی (در این مورد در والیبال) باشیم و هر وقت دلمان نخواست جواب ایمیلشان را ندهیم و به قولمان عمل نکنیم. بعد هم همان جمعی را که چند هفته پیش در کنارشان بوده‌ایم به صهیونیست‌ها وصل کنیم.
در این‌جا یک انتقاد هم به بچه‌های تیم ملی دارم. به نظر من آن‌ها هم با محبوبیتی که در این یکی دو سال داشته‌‌اند می‌توانستند خیلی جدی‌تر خواهان حضور زن‌ها در ورزشگاه شوند. البته یکی دو بار این‌ور آن‌ور و زیر لب چیزهایی گفتند (در این حد که دوست داریم وقتی بازی می‌کنیم خانواده‌هایمان هم در سالن باشند) ولی اصلا جدی پای این مسئله نیامدند. امیدوارم مثل رییس فدراسیون از آن ور بام نیفتند و ماجرا را به صهیونیسم وصل نکنند. تیم ایران الان در جهان تیم محبوبی است ولی خیلی راحت می‌تواند بشود یک تیمی شبیه روسیه (که اصولا نامحبوب است و تیم‌های دیگر و تماشاچی‌های کشورهای دیگر دوستش ندارند).
من قضیه را این‌طوری نمی‌بینم ولی اگر بخواهم خودم را جای فدراسیون بذارم هم فکر می‌کنم راحت‌ترین راه نیفتادن به این دردسر (و بیرون آمدن از آن) حل مسئله حضور زنان در ورزشگاه است. اگر زورشان به هر کسی که غنچه قوامی را بازداشت کرده نمی‌رسد قطعا این‌قدر اهرم دارند که مسئله حضور زنان در ورزشگاه را به نوعی حل کنند. 

بعد از نوشتن این متن این یادداشت ایسنا را دیدم که اصل حرفش همین است که کوتاهی مسئولان خودمان باعث این وضع شده.